By John 
Sau một giai đoạn dài trầm lắng, thanh long đang cho thấy tín hiệu khởi sắc trở lại ngay từ những tháng đầu năm 2026. Không chỉ phục hồi về kim ngạch, mặt hàng này còn ghi nhận cú tăng tốc đáng chú ý ở một số thị trường như Thái Lan và UAE, trong khi Trung Quốc cũng dần ổn định sau thời kỳ sụt giảm mạnh.
Diễn biến này mang đến nhiều kỳ vọng cho ngành hàng từng chịu không ít áp lực từ giá thấp, thị trường thu hẹp và sản lượng biến động. Dù vậy, phía sau bức tranh sáng màu vẫn là những bài toán cũ về chất lượng, thị trường và sức bền tăng trưởng.
Thanh long trở lại đường đua sau chuỗi năm suy giảm
Theo số liệu từ Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu thanh long trong tháng 2 đạt hơn 60 triệu USD, tăng 63% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung hai tháng đầu năm, xuất khẩu đạt khoảng 108,5 triệu USD, tăng 14%.
Con số này cho thấy thanh long đang có dấu hiệu phục hồi sau nhiều năm liên tiếp đối mặt với đà đi xuống. Điểm đáng chú ý là đợt tăng trưởng lần này không chỉ dựa vào một thị trường quen thuộc, mà còn được tiếp sức từ những đầu ra đang tăng tốc khá rõ.
Thái Lan và UAE nổi lên như những điểm sáng mới
Trong số các thị trường nhập khẩu, Thái Lan là cái tên gây chú ý nhất. Chỉ trong hai tháng đầu năm, xuất khẩu thanh long sang thị trường này đạt hơn 9,2 triệu USD, tăng hơn 2,7 lần so với cùng kỳ. Mức tăng này giúp Thái Lan nhanh chóng vươn vào nhóm những thị trường tiêu thụ đáng kể của thanh long Việt Nam.
Ở Trung Đông, nhu cầu cũng cho thấy chiều hướng tích cực. Riêng UAE tăng hơn 57%, góp phần mở rộng thêm đầu ra trong bối cảnh ngành hàng này đang cần giảm bớt sự phụ thuộc vào một vài thị trường truyền thống.
Việc Thái Lan và Trung Đông cùng tăng mạnh cho thấy thanh long Việt Nam đang tận dụng khá tốt cơ hội thị trường trong giai đoạn đầu năm, khi nhu cầu trái cây tại nhiều nơi đồng loạt đi lên.
Vì sao thanh long bất ngờ hút hàng đầu năm?
Một trong những nguyên nhân quan trọng nằm ở yếu tố mùa vụ. Theo các doanh nghiệp, hai tháng đầu năm trùng với giai đoạn cận và sau Tết Nguyên đán, thời điểm nhu cầu tiêu thụ trái cây tại nhiều thị trường thường tăng mạnh.
Đây cũng là lúc thanh long có lợi thế vì rơi vào giai đoạn nghịch vụ ở nhiều quốc gia. Khi sản lượng tại một số nơi thấp, thậm chí không thể trồng do điều kiện thời tiết và ánh sáng, nguồn cung toàn cầu trở nên hạn chế hơn. Điều đó mở ra cơ hội cho hàng Việt tăng xuất khẩu.
Để đáp ứng nhu cầu, nông dân trong nước phải áp dụng kỹ thuật chong đèn vào ban đêm nhằm kích thích cây ra hoa trái vụ, từ đó bảo đảm nguồn cung cho tháng 1 và tháng 2. Trong khi đó, vụ chính của thanh long thường kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9, khi cây ra hoa tự nhiên nhờ thời gian chiếu sáng trong ngày dài hơn.
Chi tiết này cho thấy đà phục hồi đầu năm không đơn thuần đến từ may mắn thị trường, mà còn gắn với khả năng thích ứng sản xuất của nhà vườn.
Giá nội địa đi lên, nhà vườn có thêm khoảng thở
Không chỉ xuất khẩu khởi sắc, thị trường trong nước cũng ghi nhận mức giá tốt hơn. Theo các nhà vườn, nhu cầu biếu tặng, trưng mâm ngũ quả, làm nước ép và chế biến trái cây sấy trong dịp đầu năm đã kéo giá thanh long đi lên đáng kể.
Hai tháng gần đây, thanh long ruột trắng dao động khoảng 10.000-15.000 đồng mỗi kg, trong khi thanh long ruột đỏ ở mức 15.000-25.000 đồng mỗi kg.
Với nhiều nông hộ, đây là tín hiệu tích cực sau thời gian dài phải chịu cảnh giá thấp, đầu ra bấp bênh. Giá tăng trong dịp đầu năm đã phần nào giúp cải thiện thu nhập, tạo thêm động lực duy trì sản xuất.
Nguồn cung không còn dồi dào như trước
Tuy nhiên, sự phục hồi của thanh long lần này cũng diễn ra trong bối cảnh nguồn cung không còn quá dư thừa như những năm trước. Sau giai đoạn giá giảm kéo dài, diện tích trồng tại nhiều địa phương đã bị thu hẹp đáng kể.
Không chỉ vậy, theo Hiệp hội thanh long Bình Thuận, mưa lũ diện rộng vào cuối năm ngoái khiến một diện tích lớn bị nấm bệnh, làm giảm sản lượng. Điều này khiến nguồn hàng đầu năm không quá dồi dào, góp phần đẩy giá lên khi nhu cầu tăng mạnh.
Nói cách khác, thị trường sáng lên là một phần của câu chuyện, nhưng phần còn lại đến từ việc nguồn cung đã co lại sau một thời gian dài ngành hàng này tự điều chỉnh.
Trung Quốc vẫn là trụ cột, nhưng chưa phải câu chuyện duy nhất
Dù Thái Lan và UAE đang nổi lên như những điểm sáng, Trung Quốc vẫn là thị trường giữ vai trò chi phối đối với thanh long Việt Nam. Trong hai tháng đầu năm, xuất khẩu sang thị trường này đạt khoảng 66,5 triệu USD, tăng gần 5%.
Mức tăng chưa quá cao, nhưng đủ cho thấy thị trường lớn nhất đang ổn định trở lại sau giai đoạn giảm sâu. Đây vẫn là yếu tố quan trọng giúp thanh long duy trì quy mô xuất khẩu, ít nhất trong ngắn hạn.
Ở chiều ngược lại, thị trường Mỹ tiếp tục suy giảm. Diễn biến này phản ánh các rào cản quen thuộc về tiêu chuẩn chất lượng, chi phí và yêu cầu kỹ thuật vẫn chưa được giải quyết triệt để. Đây cũng là lời nhắc rằng xuất khẩu tăng chưa đồng nghĩa với nền tảng tăng trưởng đã thực sự vững vàng.
Thanh long đã hồi phục, nhưng chặng đường phía trước còn nhiều phép thử
Sự đi lên của xuất khẩu thanh long trong những tháng đầu năm 2026 là tín hiệu tích cực, đặc biệt khi lực cầu từ Thái Lan và Trung Đông đang mở ra thêm dư địa tăng trưởng. Giá nội địa cải thiện, thu nhập nhà vườn tốt hơn và thị trường Trung Quốc cũng ổn định trở lại là những mảnh ghép giúp bức tranh ngành hàng bớt ảm đạm hơn so với giai đoạn trước.
Dù vậy, đà phục hồi hiện tại mới chỉ là bước khởi đầu. Để tăng trưởng bền vững, thanh long Việt Nam vẫn cần giải bài toán quen thuộc: đa dạng hóa thị trường, nâng chất lượng sản phẩm và giảm phụ thuộc vào tính mùa vụ. Khi những yếu tố đó chưa được xử lý triệt để, cú bật đầu năm vẫn là tín hiệu đáng mừng, nhưng chưa thể xem là sự trở lại hoàn toàn vững chắc.